ประเภทสื่อ
รีวิวสื่อสร้างสรรค์ ชุดความรู้ทีี่ท่านอาจสนใจ หรือกำลังค้นหาอยู่

อิทธิพลสื่อ ผลร้ายจากสื่อไม่เหมาะสม

18 มกราคม 2561
โดย สถาบันสื่อเด็กและเยาวชน (สสย)

คู่มือสามัญ ‘รู้ทันสื่อ’ ประจำบ้าน   สื่อกับอิทธิพลต่อผู้ดูหรือผู้รับสาร ยังคงเป็นเรื่องที่นักสื่อสาร นักจิตวิทยา นักสังคมศาสตร์ พยายามค้นหาความจริงมาตลอดว่า สื่อส่งผลต่อผู้รับสารจริงหรือไม่? ส่งผลกระทบแค่ไหน? ยาวนานเท่าไร?   น่าตกใจที่ความพยายามด้านหนึ่งของการค้นหาความจริงนี้พบว่า อิทธิพลของสื่อนั้นส่งผลต่อทัศนคติ จิตใจ ต่อเนื่องไปจนถึงพฤติกรรมของผู้รับสารกลุ่มที่เป็นเด็กและเยาวชน โดยการศึกษาวิจัยจำนวนหนึ่งค้นพบว่า อิทธิพลของสื่อจะส่งผลต่อเด็กทั้งในระยะสั้น ๆ และในระยะยาว คือมีอิทธิพลฝังรากลึก โดยอาจจะเปลี่ยนรูปแบบวิถีชีวิตของเด็กคนหนึ่งไปเลยก็ได้   ถ้าเป็น ‘สื่อดี’ พ่อแม่ก็เตรียมวางใจได้ เพราะลูกเราจะดี ดี๊ ดี แบบยาวนานไปจนโต แต่...ถ้าเป็น ‘สื่อร้าย’ ขึ้นมาล่ะ อะไรจะเกิดขึ้น ?   อินโฟกราฟิก ‘อิทธิพลสื่อ’ ผลงานการสร้างสรรค์โดย สถาบันสื่อเด็กและเยาวชน (สสย.) ชิ้นนี้ ทำหน้าที่รวบรวม สรุป ให้คุณพ่อคุณแม่ ผู้ปกครอง ได้มองเห็น เข้าใจถึงอิทธิพลของสื่อร้ายที่จะส่งผลต่อเด็กและเยาวชนได้อย่างง่าย กระชับ และชัดเจน โดยตัวสื่อได้รวบรวมผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นต่อเด็กอย่างรอบด้าน ตั้งแต่ในช่ววระยะเวลาสั้น ๆ ไปจนถึงระยะยาวซึ่งจะส่งผลต่อความคิด ทัศนคติ และรูปแบบการใช้ชีวิตของเด็กในอนาคต   สื่อสร้างสรรค์ชิ้นนี้ยังแบ่งรูปแบบเนื้อหาเป็น 2 ส่วน นั่นคือ นอกจากส่วนแรกที่พูดถึงอิทธิพลผลร้ายจากสื่อที่ไม่เหมาะสมต่อเด็กแล้ว ด้านล่างของสื่อ ยังมีส่วนที่เป็นเนื้อหาคำแนะนำสำหรับคุณพ่อคุณแม่ในการช่วยเป็นหูเป็นตา...เป็นรั้วกั้น...เป็นตัวอย่าง...เป็นผู้ช่วย...และเป็นอะไรหลาย ๆ อย่างที่จะช่วยให้ลูก ‘รู้เท่าทัน’ และสามารถ ‘ใช้สื่อได้อย่างปลอดภัย’ อย่างเป็นรูปธรรม สามารถนำไปปฏิบัติได้ในชีวิตประจำวันง่าย ๆ อีกด้วย   สื่ออินโฟกราฟิกชิ้นนี้ จึงอาจเปรียบได้เหมือนเป็นคู่มือสามัญประจำบ้านฉบับย่อของครอบครัวที่จะใช้ในการเรียนรู้เรื่องการเปิดรับ รู้ทัน และใช้สื่อได้อย่างสร้างสรรค์ แบบหน้าเดีียวครบ จบทุกอย่าง   ในยุคที่สื่อรุมล้อมรอบตัวเราตั้งแต่ตื่นจนเข้านอน การที่ครอบครัวมีคู่มือเตรียมพร้อมให้เห็นเป็นแนวทางชัดเจน ก็คงจะดีกว่าการที่ปล่อยให้เด็กต้องไปเผชิญหน้ากับสื่อร้าย เสี่ยงกับผลกระทบต่าง ๆ โดยลำพังอย่างแน่นอน

อิทธิพลสื่อ ผลร้ายจากสื่อไม่เหมาะสม

คู่มือสามัญ ‘รู้ทันสื่อ’ ประจำบ้าน   สื่อกับอิทธิพลต่อผู้ดูหรือผู้รับสาร ยังคงเป็นเรื่องที่นักสื่อสาร นักจิตวิทยา นักสังคมศาสตร์ พยายามค้นหาความจริงมาตลอดว่า สื่อส่งผลต่อผู้รับสารจริงหรือไม่? ส่งผลกระทบแค่ไหน? ยาวนานเท่าไร?   น่าตกใจที่ความพยายามด้านหนึ่งของการค้นหาความจริงนี้พบว่า อิทธิพลของสื่อนั้นส่งผลต่อทัศนคติ จิตใจ ต่อเนื่องไปจนถึงพฤติกรรมของผู้รับสารกลุ่มที่เป็นเด็กและเยาวชน โดยการศึกษาวิจัยจำนวนหนึ่งค้นพบว่า อิทธิพลของสื่อจะส่งผลต่อเด็กทั้งในระยะสั้น ๆ และในระยะยาว คือมีอิทธิพลฝังรากลึก โดยอาจจะเปลี่ยนรูปแบบวิถีชีวิตของเด็กคนหนึ่งไปเลยก็ได้   ถ้าเป็น ‘สื่อดี’ พ่อแม่ก็เตรียมวางใจได้ เพราะลูกเราจะดี ดี๊ ดี แบบยาวนานไปจนโต แต่...ถ้าเป็น ‘สื่อร้าย’ ขึ้นมาล่ะ อะไรจะเกิดขึ้น ?   อินโฟกราฟิก ‘อิทธิพลสื่อ’ ผลงานการสร้างสรรค์โดย สถาบันสื่อเด็กและเยาวชน (สสย.) ชิ้นนี้ ทำหน้าที่รวบรวม สรุป ให้คุณพ่อคุณแม่ ผู้ปกครอง ได้มองเห็น เข้าใจถึงอิทธิพลของสื่อร้ายที่จะส่งผลต่อเด็กและเยาวชนได้อย่างง่าย กระชับ และชัดเจน โดยตัวสื่อได้รวบรวมผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นต่อเด็กอย่างรอบด้าน ตั้งแต่ในช่ววระยะเวลาสั้น ๆ ไปจนถึงระยะยาวซึ่งจะส่งผลต่อความคิด ทัศนคติ และรูปแบบการใช้ชีวิตของเด็กในอนาคต   สื่อสร้างสรรค์ชิ้นนี้ยังแบ่งรูปแบบเนื้อหาเป็น 2 ส่วน นั่นคือ นอกจากส่วนแรกที่พูดถึงอิทธิพลผลร้ายจากสื่อที่ไม่เหมาะสมต่อเด็กแล้ว ด้านล่างของสื่อ ยังมีส่วนที่เป็นเนื้อหาคำแนะนำสำหรับคุณพ่อคุณแม่ในการช่วยเป็นหูเป็นตา...เป็นรั้วกั้น...เป็นตัวอย่าง...เป็นผู้ช่วย...และเป็นอะไรหลาย ๆ อย่างที่จะช่วยให้ลูก ‘รู้เท่าทัน’ และสามารถ ‘ใช้สื่อได้อย่างปลอดภัย’ อย่างเป็นรูปธรรม สามารถนำไปปฏิบัติได้ในชีวิตประจำวันง่าย ๆ อีกด้วย   สื่ออินโฟกราฟิกชิ้นนี้ จึงอาจเปรียบได้เหมือนเป็นคู่มือสามัญประจำบ้านฉบับย่อของครอบครัวที่จะใช้ในการเรียนรู้เรื่องการเปิดรับ รู้ทัน และใช้สื่อได้อย่างสร้างสรรค์ แบบหน้าเดีียวครบ จบทุกอย่าง   ในยุคที่สื่อรุมล้อมรอบตัวเราตั้งแต่ตื่นจนเข้านอน การที่ครอบครัวมีคู่มือเตรียมพร้อมให้เห็นเป็นแนวทางชัดเจน ก็คงจะดีกว่าการที่ปล่อยให้เด็กต้องไปเผชิญหน้ากับสื่อร้าย เสี่ยงกับผลกระทบต่าง ๆ โดยลำพังอย่างแน่นอน

เรื่องเล่าเหล้าเรื่องลวง

มองเรื่อง ‘เหล้า’ ผ่านเรื่อง ‘ลวง’   ย้อนกลับไปดูตั้งแต่ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมการดื่มเหล้าเหมือนจะอยู่คู่มนุษย์มาทุกยุคทุกสมัย เราจะเห็นการดื่มเหล้าในงานสังสรรค์ เห็นเหล้าปรากฏในฐานะผู้เชื่อมสัมพันธไมตรีในวงเจรจาธุรกิจ การเมือง ไปจนถึงการทูต เราเห็นภาพการดื่มเหล้าอยู่คู่กับความสำเร็จในการเฉลิมฉลอง เห็นภาพการดื่มเหล้าเป็นมิตรแท้ในยามเศร้าโศกเสียใจ   คำถามคือ ‘เหล้า’ เป็นเครื่องมือแสนมหัศจรรย์นั้นได้จริงหรือ? หรือมีใครบางคน (หรือหลายคน) กำลังสร้างภาพให้เหล้ามา ‘ลวง’ เรา?   ‘เรื่องเล่าเหล้าเรื่องลวง’ เป็นผลงาน Infographic Video Clip ในโครงการ ‘อย่าปล่อยให้เหล้ามาลวงเรา’ เนื้อหาของคลิปสะท้อนให้เห็นภาพความจริงของเหล้าในชีวิตของเราในแง่มุมต่าง ๆ ทั้งด้านความเชื่อในสังคม กลยุทธ์การตลาดของสินค้าแอลกอฮอล์ ผลกระทบของเหล้าต่อสุขภาพ สังคม ไปจนถึงเชิงเศรษฐกิจในภาพรวมระดับประเทศ ข้อดีของคลิปนี้คือการสามารถอธิบายตัวเลขยาก ๆ หรือสถานการณ์ร้าย ๆ ออกมาเป็นภาพได้อย่างเป็นรูปธรรมและเข้าใจได้อย่างรวดเร็ว   Infographic Video Clip นี้ จะทำให้เรามองเห็นเส้นทางของ ‘เหล้า’ ที่มา ‘ลวง’ เราแบบต่อเนื่องอย่างที่เราอาจไม่เคยฉุกคิดมาก่อน กระตุกความคิดให้คนดู ได้มองเห็นผลเสียของการดื่มเหล้าที่หลายคนอาจจะเคยคิดว่าส่งผลต่อตับของเราแต่เพียงผู้เดียวไม่เห็นจะเกี่ยวกับใคร ได้มองเห็นผลเสียของเหล้าที่กระทบต่อคนอื่น ๆ ในอีกแง่มุมที่อาจจะไม่เคยคิดมาก่อน   การนำเสนอภาพการ์ตูนสีสันสดใส การใช้สัญลักษณ์ รวมไปถึงการเคลื่อนไหวภาพอย่างต่อเนื่องลงจังหวะสอดคล้องกับเนื้อเรื่อง คลี่คลายเรื่องหนัก ๆ ให้กลายเป็นสื่อที่ดูง่าย การสร้างสรรค์สื่อด้วยแนวคิดและมุมมองของผู้ผลิตที่เป็นกลุ่มเยาวชนคนรุ่นใหม่ จึงทำให้สื่อสร้างสรรค์ชิ้นนี้เหมาะที่จะนำไปให้เด็ก ๆ และเยาวชน ใช้เรียนรู้และสร้างความตระหนักในเรื่องเหล้าได้อย่างสนุกและน่าสนใจด้วยเป็นวัยที่ใกล้เคียงกัน   ทุกวันนี้ การปลูกฝังแบรนด์ของสินค้าตั้งแต่ในวัยรุ่นวัยเรียนกลายเป็นกลยุทธ์สำคัญของสินค้าจำนวนมาก หนึ่งในนั้นคือสินค้าประเภทเหล้าและแอลกอฮอล์ กฎหมายและข้อบังคับอาจจะช่วยเด็กและเยาวชนของเราได้ส่วนหนึ่ง แต่อาวุธที่ดีที่สุดคงไม่มีอะไรดีไปกว่า การช่วยกันบ่มเพาะให้เขาได้มองเห็น เข้าใจ เรียนรู้และเท่าทันความจริงในหลายด้านหลากมิติ ไม่ปล่อยให้เหล้ามา ‘ลวง’ แต่เรียนรู้ที่จะ ‘เลือก’ สิ่งที่ดีและเหมาะสมต่อชีวิตของตัวเองได้อย่างมีสติและรู้เท่าทัน   ** เรื่องเล่าเหล้าเรื่องลวง เป็น 1 ในผลงานจากโครงการอย่าปล่อยให้เหล้ามาลวงเรา โดยแผนงานสื่อศิลปวัฒนธรรมสร้างเสริมสุขภาพ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) **  

365 กิจกรรมมหัศจรรย์ 3 ดี สื่อสร้างสุข

"คุณครูก็ได้...พ่อแม่ก็ดี" นิยามการใช้คู่มือ "365 กิจกรรม มหัศจรรย์ 3 ดี สื่อสร้างสุข"   ใครเคยมีประสบการณ์จัดกิจกรรมให้เด็ก ๆ คงจะเคยมีเหตุการณ์คิดกิจกรรมไม่ออกบ้างไม่มากก็น้อย โดยเฉพาะคุณครูปฐมวัยที่ต้องใช้กิจกรรมสอนลูกศิษย์ตัวน้อยทุกวัน สื่อคู่มือชิ้นนี้น่าจะเป็นทางออกที่น่าสนใจ   คู่มือ "365 กิจกรรม มหัศจรรย์ 3 ดี สื่อสร้างสุข"เป็น 1 ในผลงานของโครงการพัฒนาชุดความรู้เพื่อเด็กและครอบครัว สนับสนุนโดย สสส. เมื่อเปิดปกสีสันสดใสเข้าไปดูเนื้อหาด้านในแล้ว 3 บทแรกจะเป็นการปูแนวคิดในการพัฒนาเด็กปฐมวัย โดยบทแรกจะว่าด้วยการใช้ 3 ดี (สื่อดี พื้นที่ดี ภูมิดี) เชื่อมโยงกับคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของเด็กปฐมวัย ส่วนบทที่ 2 นั้นเป็นเรื่องของแนวคิดการพัฒนาเด็กด้วยการเล่น และบทที่ 3 ว่าด้วยการจัดพื้นที่การเรียนรู้ที่เหมาะสมสำหรับเด็กปฐมวัย   ผ่าน 3 บทแรกเรียกได้ว่าคุณครูก็ได้คลังความรู้แนวคิดในระดับหนึ่ง ต่อจากนั้นในคู่มือก็จะนำเสนอกิจกรรมให้คุณครูได้นำไปประยุกต์ใช้ในห้องเรียนกันได้เลย โดยคู่มือแบ่งหมวดหมู่ของกิจกรรมเป็น 7 หมวด ครอบคลุมมิติทั้ง 4 คือ กาย ใจ สังคม ปัญญา เสน่ห์ของกิจกรรมในคู่มือนี้อยู่กิจกรรมที่นำเสนอมีความหลากหลาย ทั้งความเป็นไทย สากล อุปกรณ์เป็นอุปกรณ์ง่าย ๆ ใกล้ตัว จะเห็นว่าแต่ละกิจกรรมใช้อุปกรณ์คล้าย ๆ กัน กระดาษ ดินสอ สีเทียน นอกจากจะง่ายกับคุณครูแล้ว ยังเป็นตัวอย่างที่แสดงให้เห็นว่า แค่อุปกรณ์ง่าย ๆ ไม่กี่ชิ้นเราก็สร้างกิจกรรมสนุก ๆ ให้กับเด็กได้หลากหลายแล้ว   หมวดสุดท้ายของคู่มือ ถือเป็นหมวดพิเศษ เนื่องด้วยคู่มือนี้จัดทำช่วงระหว่างในปีที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชเสด็จสวรรคต หมวดสุดท้ายจึงเป็นชุดกิจกรรมพิเศษ 9 กิจกรรมเรียนรู้ตามรอยพ่อ ที่นำโครงการพระราชดำริที่โดดเด่นของในหลวง ร.9 มาให้เด็ก ๆ ได้เรียนรู้และน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ   โดยรวมแล้วคู่มือนี้จึงเหมาะกับผู้ที่สนใจและเกี่ยวข้องกับการจัดกิจกรรมการเรียนรู้สำหรับเด็กปฐมวัย ไม่ว่าจะเป็นคุณครูปฐมวัย ผู้ดูแลเด็ก และที่อยากจะเพิ่มเติมคือคุณพ่อคุณแม่ก็ใช้คู่มือนี้ได้เช่นกัน กิจกรรมหลายกิจกรรมสามารถเลือกไปประยุกต์เล่นกับลูกที่บ้านได้เลย นับเป็นสื่อดีสื่อสร้างสรรค์ที่จะช่วยสร้างพื้นที่คุณภาพให้ครอบครัวของเราได้อย่างเยี่ยมยอดเลยล่ะค่ะ  

เพลงมดลอยคอ

'มดลอยคอ' บทเพลงของคนตัวเล็กแต่หัวใจยิ่งใหญ่   ถ้านึกถึงอะไรที่ตัวเล็กกระจิ๋วหลิวจนแทบมองเห็น เชื่อว่า 'มด' ต้องเป็นหนึ่งในรายชื่อนั้นแน่นอน เรามักมีบทเพลงที่เกี่ยวกับมดให้เด็ก ๆ ร้อง อย่างเพลง 'มดตัวน้อยตัวนิด' นัยหนึ่งอาจเปรียบเทียบให้เห็นว่าเด็ก ๆ ตัวเล็กเหมือนมด แต่สามารถมีกำลัง มีความขยัน ได้จนคนตัวโต ๆ ต้องอายกันเลยทีเดียว   มาถึงยุคนี้ กลุ่มคนตัวดี มูลนิธิเครือข่ายครอบครัว สนับสนุนโดย สสส. ส่งบทเพลงมดมาให้เด็ก ๆ ได้ฟังกันอีก 1 เพลง ชื่อว่าเพลง 'มดลอยคอ' มี 2 รูปแบบทั้งผู้ใหญ่ร้องและเด็กร้อง เนื้อเพลงของมดลอยคอว่าด้วยวันฝนตกวันหนึ่ง เจ้ามดตัวน้อยตกอยู่ในภาวะอันตรายเพราะน้ำท่วมจนต้องลอยคอ โชคดีได้ฮีโร่เป็นเด็กน้อยที่ผ่านมาเห็น จนได้ช่วยชีวิตมดตัวน้อยเอาไว้ได้จนปลอดภัย   จังหวะเพลงสบาย ๆ น่ารัก เนื้อเพลงให้คติสอนใจ ตัวสื่อผลิตเป็นคลิปวิดีโอด้วย คือจะฟังอย่างเดียวก็ได้ หรือจะดูภาพไปด้วยก็น่ารักสดใสดี (แต่ในเด็กเล็ก ๆ แนะนำให้ฟังดีกว่ามองจอนะคะ:)) คุณพ่อคุณแม่สามารถเอาเพลงนี้เปิดฟังกับเด็ก ๆ ได้เลย ฝึกออกเสียงร้องตาม ปรบมือไปด้วย ได้ทั้งประสาทหู การประสานสัมพันธ์ระหว่างมือ ปาก(ร้อง) และหู ฟังเสร็จแล้วยังชวนเด็กหาแง่คิดดี ๆ เรื่องการช่วยเหลือสัตว์หรือคนที่ด้อยกว่า คนที่เดือดร้อน ต้องการความช่วยเหลือ ได้เรื่องของคุณธรรมจริยธรรมเพิ่มเข้าไปได้อีก   ในวันหยุดคุณพ่อคุณแม่ยังอาจจะต่อยอดด้วยกิจกรรม ลองเดินไปในสวนหลังบ้างหรือละแวกบ้าน เอาแว่นขยาย ไปช่วยกันมองหาสัตว์ตัวเล็กกระจิ๋วหลิวที่อยู่ในธรรมชาติ แล้วลองช่วยกันค้นหาว่าเป็นสัตว์ประเภทไหน ชอบอะไร โอ้โฮ...เห็นไหมคะ สื่อดี ๆ ที่เรานำมาให้ลูกฟัง สามารถต่อยอดเป็นกิจกรรมการเรียนรู้เรื่องธรรมชาติและชีวิตสัตว์ต่าง ๆ ได้อีกด้วย   สิ่งที่น่าสนใจของเพลงมดลอยคออีกประการหนึ่ง นอกจากจังหวะเพลง เนื้อเพลง กิจกรรมต่อยอดที่ไปได้ไกลไม่รู้จบแล้วแล้ว การที่ชี้มุมมองให้เด็ก ๆ ได้เห็นจุดเล็ก ๆ ในธรรมชาติ เป็นสิ่งหนึ่งที่จะปลูกฝังความละเอียดอ่อนในหัวใจวัยเยาว์ของเขา ใครคนใดที่เติบโตขึ้นมาด้วยดวงตาที่มองเห็นความงดงามที่ซ่อนอยู่ในธรรมชาติแม้เพียงจุดเล็ก ๆ ย่อมทำให้พบความสุขในชีวิตได้อย่างไม่ยากเย็นเลย